00 Kaplica

KAPLICA CMENTARNA

Usytuowana na terenie południowej części cmentarza komunalnego. Zbudowana z cegły silikatowej na cokole z cegły ceramicznej. Budowla centralna założona na planie ośmioboku z  czterema prostokątnymi aneksami, półkolistą apsydą na osi elewacji zachodniej i kolistą wieżą po lewej stronie wejścia głównego. Przykryta dachem wielospadowym pokrytym dachówkami ceramicznymi. Aneksy przykryte odrębnymi dachami, wieża hełmem stożkowym, pokrytym blachą miedzianą. Elewacje podzielone gęstym rytmem prostokątnych okien zakończonych trójkątnie. Wejścia do wnętrz w formie łuków Tudorów. Wnętrze części centralnej nakryte kopułą żaglastą. Apsyda otwarta do nawy arkadą o wykroju łuku Tudorów. Przy ścianie z wejściem głównym empora wsparta na drewnianych konsolach. Teren cmentarza ogrodzony jest murem z łamanych kamieni granitowych z ceglanymi słupkami bramnymi. Kaplica zbudowana w formach nawiązujących do stylu mauretańskiego, jest jedną z ciekawszych tego typu budowli na terenie Pomorza.

Kaplica ta zbudowana została w 1928 roku, na terenie powiększonego w owym czasie cmentarza, którego północna część przyległa do ulicy Nadtorowej założona została w 1867 roku. W tym czasie w mieście znajdowały się jeszcze 4 inne cmentarze. Najstarszy założony w 1794 roku, na zasadzie przeniesienia z terenu przykościelnego, usytuowany był tuż za Bramą Gryficką, pomiędzy ulicą Blacharską i Wojska Polskiego. Tu najprawdopodobniej stała kaplica św. Gertrudy rozebrana w końcu XVII lub na początku XVIII wieku. Cmentarz ten zamknięty został na początku XX wieku, najprawdopodobniej w czasie budowy kościoła luterańskiego, który wzniesiono w 1904 roku, a rozebrano już po II wojnie światowej. Drugi cmentarz zwany starym położony był nieopodal tego pierwszego, pomiędzy ulicą Wojska Polskiego a Kościuszki. Powstał w 1847 roku jako powiększenie obszaru pierwszego i funkcjonował do 1945 roku.

Po wojnie został zlikwidowany, a teren pozostawiono w formie skweru z kilkoma starymi drzewami. Trzeci cmentarz przeznaczony na pochówki więźniów założony został po 1820 roku około 800 metrów na północ od zespołu więziennego. Zlikwidowany został po 1945 roku. Czwarty cmentarz, żydowski założony został w 1817 roku przy obecnej ul. Wojska Polskiego, nieopodal stadionu. Pozostał po nim ceglany mur od strony wschodniej, fragmenty nagrobków i zadrzewienie.

Kaplica posiada opracowanie \v formie karty ewidencyjnej opracowanej w 1999 roku przez L. Kozłowską. Karta -w zbiorach WKZ w Szczecinie.

STRONA GŁÓWNA